Zimą hotel, który analizowałem, zapłacił kilka tysięcy złotych kary za przekroczenie mocy umownej gazu, i to w ciągu zaledwie dwóch miesięcy. Nie dlatego, że zużył za dużo gazu. Dlatego, że w dwa zimowe poranki zużył go za dużo naraz.
Szczyt poboru gazu przekroczył moc umowną o około jedną czwartą. Kotłownia ma dwa kotły i trzy obiegi: podgrzew basenu, ciepłą wodę użytkową i ogrzewanie, o mocach od kilkudziesięciu do dwustu kilowatów. Nad ranem, po nocnym obniżeniu, wszystkie trzy obiegi zgłosiły zapotrzebowanie w tej samej chwili. Kotły zrobiły to, co do nich należy.
Jak ściąć szczyt gazu bez oszczędzania na komforcie?
Rozsunąć starty w czasie. Na wykresie jest to pokazane poglądowo:

Pomarańczowa linia to dzisiejszy poranek: trzy obiegi ruszają razem i przebijają moc umowną. Niebieska to ten sam poranek po zmianie: basen nagrzewa się wcześniej, bo woda w niecce trzyma temperaturę godzinami i nikt nie zauważy, że jej podgrzew ruszył o 4:30 zamiast o 6:30. Potem ciepła woda przed śniadaniem, potem dogrzanie budynku. Pole pod obiema krzywymi jest takie samo. Hotel spala tyle samo gazu, tylko nie płaci kary.
Kotłownia w analizowanym obiekcie nie miała żadnego sterowania nadrzędnego poza fabryczną automatyką kotłów. Kotły nie wiedzą o sobie nawzajem ani o tym, która godzina jest droga. Sterownik nadrzędny potrzebuje do tego trzech sygnałów na obieg: zezwolenie na pracę, stan pracy i temperaturę. Nic więcej.
Co robią centrale wentylacyjne, kiedy hotel jest pusty?
To samo, co kiedy jest pełny. Centrale obsługujące pokoje pracują ze stałymi nastawami: temperatura nawiewu 21 °C, wydajność wentylatorów 90 procent. Przez cały rok, niezależnie od tego, czy sprzedano jedną trzecią pokoi, czy wszystkie.
Najciekawsze jest to, że falowniki wentylatorów w tych centralach już są. Najdroższy element regulacji jest zamontowany od lat. Brakuje tylko kogoś, kto powie mu, ile ma dać.
Sygnał „ile” może pochodzić z trzech źródeł, od najdokładniejszego:
- liczba zajętych pokoi z systemu rezerwacji,
- czujnik CO₂ w kanale wywiewnym – działa od pierwszego dnia i nie wymaga integracji z niczym,
- suma stanów obecności z pokoi, jeśli pokoje mają własne sterowanie.
Przy obłożeniu 60 procent zejście z 90 do 60 procent wydajności tnie moc wentylatora o ponad połowę (moc rośnie z sześcianem prędkości), a do tego zmniejsza ilość powietrza, które trzeba zimą ogrzać gazem, a latem schłodzić prądem.
Druga rzecz to odzysk ciepła. Obejście wymiennika powinno się otwierać według temperatur powietrza zewnętrznego i wywiewanego, nie według kalendarza. Letnia noc przepuszczona obok wymiennika to darmowe chłodzenie budynku.
Które odbiory w hotelu da się przesunąć z wieczora?
Poza gazem jest jeszcze prąd, a ten, jak pisałem w poprzednim wpisie o magazynie energii, jest najdroższy między 17:00 a 22:00. Przeszedłem rozdzielnicę po rozdzielnicy, co w tym hotelu da się przesunąć bez wpływu na gościa:

Kilka rzeczy, które mnie zaskoczyły albo które warto znać przed rozmową z właścicielem:
- Woda lodowa to największy kandydat, ale tylko latem. Chillerami można wyprzedzająco dochłodzić budynek przed szczytem. Zimą stoją, więc cała sezonowa asymetria siedzi w tej jednej pozycji.
- Filtracji basenu nie przesuniesz. Projekt technologii każdej niecki zakłada pracę filtrów 24 godziny na dobę. Można za to przenieść płukanie filtrów na 2:00-5:00.
- Centrala basenowa jest największym odbiorem elektrycznym obiektu, ale ma mały bufor. Wentylatory muszą pracować, bo powyżej 65 procent wilgotności woda skrapla się na przegrodach. Przesunąć da się tylko sprężarki osuszania, i to krótko. Realny zysk daje przykrycie niecek na noc.
- Pralnia jest technicznie gotowa od lat. Maszyny mają programator z opóźnionym startem. Blokerem jest grafik obsługi, nie sprzęt.
- Sauny: nagrzew przed 17:00, w szczycie tylko podtrzymanie i nigdy trzy kabiny naraz.
Realnie w pierwszym roku da się przesunąć ok. 105 kWh na dobę (120-150 latem, 70-100 zimą). Na opłacie mocowej i różnicy cen daje to kilkadziesiąt tysięcy złotych rocznie. Do tego dochodzą kary za przekroczenia mocy umownej, gazowej i elektrycznej, które znikają, gdy sterownik pilnuje mocy w każdym kwadransie.
Dlaczego harmonogram musi być sezonowy?
Bo zima i lato to dwa różne obiekty. Latem, żeby wejść na najniższy współczynnik opłaty mocowej, wystarczy przesunąć 88 kWh na dobę. Zimą trzeba 210 kWh, a akurat wtedy znika największy elastyczny odbiór, czyli chłód. Dlatego od kwietnia do października sterowanie walczy o opłatę mocową, a od listopada do marca przestawia się na ceny i pilnowanie mocy. Jedna stała nastawa na cały rok zostawia pieniądze na stole.
Od czego zacząć?
Od liczników, nie od sterowania. W analizowanym hotelu był jeden licznik główny i stary bilans mocy z projektu, więc wszystkie liczby dla poszczególnych odbiorów to szacunek. Pierwszym krokiem jest dwanaście podliczników w rozdzielnicy głównej. Kosztuje to ułamek całości, a każda następna decyzja opiera się wtedy na pomiarze.
Drugi krok to lista zacisków szaf automatyki central i kotłów. Sterowanie nadrzędne nie wchodzi w fabryczną automatykę. Podaje tylko zezwolenie na pracę i nastawę wydajności 0-10 V, a z powrotem czyta stan i alarm. Cała logika bezpieczeństwa, z zabezpieczeniem przeciwzamrożeniowym na czele, zostaje u producenta centrali. Tak powinno być.
Robię to na Loxone, bo jeden sterownik obsługuje wtedy centrale, kotłownię, magazyn energii i pomiary, zamiast czterech systemów od czterech dostawców. Jeśli masz obiekt z centralami i kotłownią i chcesz sprawdzić, ile leży na stole, napisz: biuro@loxem.pl.
LOXEM BUILD by RamaR – zarządzanie energią i automatyka Loxone. Kwoty netto. Przebieg na wykresie kotłowni poglądowy, oparty na mocach z projektu i rozliczeniu gazu.


Dodaj komentarz